Ағылшын тіліндегі бұрыс етістіктер: аудармасы бар кесте
Бұрыс етістіктер — өткен шақ пен үшінші формасын -ed арқылы емес, өзінше жасайтын етістіктер: go — went — gone, see — saw — seen, buy — bought — bought. Ағылшын тілінде олар екі жүзге жуық, бірақ жанды сөйлеуде үнемі жүзге жуығы кездеседі — төмендегі кестеде дәл солар аудармасымен және үш формасымен жиналған.
Етістіктің үш формасы деген не
Әр ағылшын етістігінің үш негізгі формасы бар:
- Infinitive — бастапқы форма: go, see, write. Онымен осы шақ және will арқылы келер шақ құралады.
- Past Simple — екінші форма, жай өткен шақ: went, saw, wrote. I went home.
- Past Participle — үшінші форма, өткен шақ есімшесі: gone, seen, written. Ол Present Perfect шағында (I have seen) және ырықсыз етісте (It was written) керек.
Дұрыс етістіктердің екінші және үшінші формалары бірдей және -ed жалғауымен аяқталады: work — worked — worked. Бұрыс етістіктердікін жаттап алу керек. Екінші форманы қалай қолдану керегі «Past Simple: ережелер, мысалдар, жаттығулар» мақаласында, ал үшіншісі «Present Perfect» мақаласында толық талданған.
Аудармасы бар бұрыс етістіктер кестесі
Етістіктер әліпби бойынша берілген. Етістіктің қиғаш сызық арқылы екі формасы болса, екеуі де дұрыс: біріншісі — британдық, екіншісі американдық ағылшын тілінде жиірек кездеседі. Ерекшелік — be етістігінің was / were формалары: бұлар нұсқалар емес, жекеше және көпше түрдің формалары.
| Infinitive | Past Simple | Past Participle | Аударма |
|---|---|---|---|
| be | was / were | been | болу, тұру |
| beat | beat | beaten | ұру, жеңу |
| become | became | become | болу, айналу |
| begin | began | begun | бастау |
| bend | bent | bent | иілу, еңкею |
| bet | bet | bet | бәс тігу, қою |
| bite | bit | bitten | тістеу |
| blow | blew | blown | үрлеу, соғу (жел) |
| break | broke | broken | сындыру, қирату |
| bring | brought | brought | әкелу |
| build | built | built | салу, құру |
| burn | burnt / burned | burnt / burned | жану, жағу |
| buy | bought | bought | сатып алу |
| catch | caught | caught | ұстау, үлгеру |
| choose | chose | chosen | таңдау |
| come | came | come | келу |
| cost | cost | cost | тұру (бағасы) |
| cut | cut | cut | кесу |
| deal | dealt | dealt | іс жүргізу, айналысу |
| dig | dug | dug | қазу |
| do | did | done | істеу, жасау |
| draw | drew | drawn | сурет салу, тарту |
| dream | dreamt / dreamed | dreamt / dreamed | армандау, түс көру |
| drink | drank | drunk | ішу |
| drive | drove | driven | көлік жүргізу, бару |
| eat | ate | eaten | жеу |
| fall | fell | fallen | құлау |
| feed | fed | fed | тамақтандыру |
| feel | felt | felt | сезіну |
| fight | fought | fought | төбелесу, күресу |
| find | found | found | табу |
| fly | flew | flown | ұшу |
| forget | forgot | forgotten | ұмыту |
| forgive | forgave | forgiven | кешіру |
| freeze | froze | frozen | тоңу, қату, мұздату |
| get | got | got / gotten | алу, болу, жету |
| give | gave | given | беру |
| go | went | gone | бару, жүру |
| grow | grew | grown | өсу, өсіру |
| hang | hung | hung | ілу, ілініп тұру |
| have | had | had | ие болу, бар болу |
| hear | heard | heard | есту |
| hide | hid | hidden | жасыру, жасырыну |
| hit | hit | hit | соғу, тию |
| hold | held | held | ұстау, өткізу (кездесу) |
| hurt | hurt | hurt | жарақаттау, ауыру |
| keep | kept | kept | сақтау, жалғастыру |
| know | knew | known | білу |
| lay | laid | laid | қою, жаю (дастарқан) |
| lead | led | led | жетелеу, басқару |
| learn | learnt / learned | learnt / learned | үйрену, білу |
| leave | left | left | кету, қалдыру |
| lend | lent | lent | қарызға беру |
| let | let | let | рұқсат ету |
| lie | lay | lain | жату |
| lose | lost | lost | жоғалту, ұтылу |
| make | made | made | істеу, жасау, құру |
| mean | meant | meant | білдіру, меңзеу |
| meet | met | met | кездесу, танысу |
| pay | paid | paid | төлеу |
| put | put | put | қою, салу |
| read | read | read | оқу |
| ride | rode | ridden | атқа, велосипедке міну |
| ring | rang | rung | қоңырау шалу, шылдырлау |
| rise | rose | risen | көтерілу |
| run | ran | run | жүгіру |
| say | said | said | айту |
| see | saw | seen | көру |
| sell | sold | sold | сату |
| send | sent | sent | жіберу |
| set | set | set | орнату, белгілеу |
| shake | shook | shaken | сілку |
| shine | shone | shone | жарқырау, нұрын шашу |
| shoot | shot | shot | ату, түсіру (фото, бейне) |
| show | showed | shown | көрсету |
| shut | shut | shut | жабу |
| sing | sang | sung | ән айту |
| sink | sank | sunk | бату |
| sit | sat | sat | отыру |
| sleep | slept | slept | ұйықтау |
| speak | spoke | spoken | сөйлеу, әңгімелесу |
| spend | spent | spent | жұмсау, өткізу (уақыт) |
| stand | stood | stood | тұру |
| steal | stole | stolen | ұрлау |
| stick | stuck | stuck | жапсыру, тұрып қалу |
| swim | swam | swum | жүзу |
| take | took | taken | алу |
| teach | taught | taught | үйрету, сабақ беру |
| tear | tore | torn | жырту |
| tell | told | told | айтып беру, хабарлау |
| think | thought | thought | ойлау |
| throw | threw | thrown | лақтыру |
| understand | understood | understood | түсіну |
| wake | woke | woken | ояну, ояту |
| wear | wore | worn | кию (киім) |
| win | won | won | жеңу, ұтып алу |
| write | wrote | written | жазу |
read етістігіне назар аударыңыз: үш формасы да бірдей жазылады, бірақ әртүрлі айтылады — осы шақта [riːd], ал өткен шақ пен үшінші формада [red].
Бұрыс етістіктердің топтары: үлгі бойынша үйрену оңайырақ
Жүз етістікті қатарынан ешкім жаттай алмайды. Есесіне оларды төрт топқа бөлуге болады — әр топтың ішінде формалар ұқсас өзгереді.
Үш формасы да бірдей (A — A — A)
cut — cut — cut, put — put — put, cost, hit, hurt, let, set, shut, bet. Ең жеңіл топ: бір сөзді жаттасаңыз — үш формасын да білесіз. Шақты маркерлер мен мәтінмән көрсетеді: I cut my finger yesterday.
Екінші және үшінші формалары бірдей (A — B — B)
Ең үлкен топ: buy — bought — bought, bring — brought, think — thought, teach — taught, catch — caught, fight — fought. Оның ішінде «отбасылар» бар: -ought / -aught тобы (bought, brought, thought, taught, caught, fought), -ent тобы (send — sent, spend — spent, lend — lent, bend — bent), -ept және -elt тобы (sleep — slept, keep — kept, feel — felt).
Бірінші және үшінші формалары бірдей (A — B — A)
Өте шағын топ: come — came — come, become — became — become, run — ran — run.
Үш формасы да әртүрлі (A — B — C)
Ең жиі қателесетін топ. Онда да үлгілер бар:
- i — a — u: begin — began — begun, drink — drank — drunk, sing — sang — sung, swim — swam — swum, ring — rang — rung, sink — sank — sunk.
- үшінші формасы -en жалғауымен: take — took — taken, write — wrote — written, eat — ate — eaten, give — gave — given, speak — spoke — spoken, break — broke — broken, choose — chose — chosen, forget — forgot — forgotten.
- үшінші формасы -own жалғауымен: know — knew — known, grow — grew — grown, throw — threw — thrown, blow — blew — blown, fly — flew — flown.
Бұрыс етістіктерді қалай тез жаттауға болады
- Бір кеште 100 емес, күніне 10 етістіктен. Бір аптадан кейін алғашқы онын қайталаңыз, екі аптадан кейін — тағы. Қысқа әрі жиі қайталау бір марафоннан жақсы нәтиже береді.
- Бағанмен емес, сөйлем ішінде. Yesterday I went to the cinema and saw a great film сөйлемі go — went — gone, see — saw — seen дегеннен жақсы есте қалады.
- Дауыстап. Формалар құлаққа үйреншікті естілуі керек: thought, brought, caught қағазда оңай шатасады, ал естігенде — жоқ.
- Алдымен ең жиілері. be, have, do, go, get, make, say, see, come, take етістіктері өткен туралы әр әңгімеде кездеседі. Солардан бастаңыз.
- Әңгімеде. Етістікті ойланбай айтқанда ғана ол жатталды деуге болады. Мұны тек тәжірибе береді: айтып беру, жауап беру, пікірталасу.
JUST SPEAK IT онлайн курстарында бұл үшін өз платформамыз бар: онда бұрыс етістіктер тізімі мен төрт режимді сөз жаттықтырғышы кірістірілген, ал оқытушымен сабақта жатталған нәрсе бірден сөйлеуге көшеді. Бетпе-бет оқу ыңғайлы болса — Алматыдағы филиалдардағы ағылшын тілі курстары.
Жиі кездесетін қателер
| ❌ Дұрыс емес | ✅ Дұрысы мынадай | Неге олай |
|---|---|---|
| I goed to school. | I went to school. | go етістігінің өз екінші формасы бар — went |
| Did you saw it? | Did you see it? | did-тен кейін етістік әрдайым бастапқы формада |
| I have went there. | I have gone there. | have-тен кейін — үшінші форма |
| She has wrote a letter. | She has written a letter. | write етістігінің екінші және үшінші формалары әртүрлі |
| He buyed a car. | He bought a car. | buy — бұрыс етістік |
| I lay on the sofa now. | I’m lying on the sofa now. | lay — бұл lie «жату» етістігінің өткен шағы |
lie — lay — lain («жату») мен lay — laid — laid («қою») жұбын тіл иелерінің өзі де шатастырады. Мағынасы бойынша есте сақтаңыз: өзіміз жатсақ — lie, бір нәрсені қойсақ — lay.
Өзіңізді тексеріңіз
1. Екінші және үшінші формаларын жазыңыз.
- take
- write
- buy
- begin
- know
- put
- teach
- choose
2. Етістікті керекті формаға қойыңыз.
- Yesterday I (lose) my keys.
- Have you ever (eat) horse meat?
- She (teach) English for ten years before she moved.
- We (meet) at the café last Friday.
- The film has already (begin).
- Who (break) the window?
Жауаптар
1-тапсырманың жауаптары: 1 — took, taken; 2 — wrote, written; 3 — bought, bought; 4 — began, begun; 5 — knew, known; 6 — put, put; 7 — taught, taught; 8 — chose, chosen.
2-тапсырманың жауаптары: 1 — lost; 2 — eaten; 3 — taught; 4 — met; 5 — begun; 6 — broke.
Жиі қойылатын сұрақтар
Ағылшын тіліндегі бұрыс етістіктер деген не?
Бұл — өткен шағы мен үшінші формасы -ed арқылы емес, өзінше жасалатын етістіктер: go — went — gone, buy — bought — bought. Олардың ережесі жоқ, формаларын жаттап алу керек.
Ағылшын тілінде қанша бұрыс етістік бар?
Екі жүзге жуық, бірақ жанды сөйлеуде шамамен жүзі ғана үнемі кездеседі. Тұрмыстық тақырыптарда еркін сөйлесу үшін соларды білу жеткілікті, ал бастау үшін ең жиі қолданылатын оншақтысын алыңыз.
Алдымен қандай бұрыс етістіктерді үйрену керек?
Ең жиі қолданылатын он етістік: be, have, do, go, get, make, say, see, come, take. Өткен туралы кез келген әңгіме дерлік осыларсыз болмайды: I went, I saw, I had, I got.
Екінші форма қай жерде, үшінші форма қай жерде керек?
Екінші форма — Past Simple үшін: I wrote a letter yesterday. Үшінші форма — Perfect тобындағы шақтар мен ырықсыз етіс үшін: I have written a letter, The letter was written in English.
Неліктен кейбір етістіктердің екі формасы бар, мысалы, learnt және learned?
Екеуі де дұрыс: learnt, burnt, dreamt британ ағылшынында үйреншікті, learned, burned, dreamed — американ ағылшынында, бірақ британдықтар да learned деп жиі айтады. Дәл солай got пен gotten: американ ағылшынында gotten — кәдімгі үшінші форма, британ ағылшынында — got. Ал was / were — нұсқалар емес, әртүрлі санның формалары: I was, they were.
Бұрыс етістіктерді қалай тез жаттауға болады?
Күніне 10 етістіктен жаттап, бір аптадан кейін қайталаңыз, ұқсас формалары бойынша топтаңыз (bought, brought, thought) және бірден сөйлем ішінде қолданыңыз: Yesterday I went to the cinema and saw a great film деген сөйлем go — went — gone бағанынан гөрі жақсы есте қалады. Әрі міндетті түрде дауыстап айтыңыз — етістікті ойланбай айта алсаңыз, демек оны жаттап алдыңыз.
Қысқаша
- Бұрыс етістіктер екінші және үшінші формаларын -ed арқылы жасамайды.
- Екінші форма — Past Simple үшін, үшіншісі — Present Perfect пен ырықсыз етіс үшін.
- Сөйлеуде жүзге жуық етістік керек, ең жиі қолданылатын оннан бастаңыз.
- Бағанмен емес, үлгі бойынша топтап және сөйлем ішінде жаттаңыз.
Қай деңгейден бастау керегін және бұл тақырып қазір сізге керек пе екенін білгіңіз келе ме? Деңгейді анықтайтын тегін тесттен өтіңіз — шамамен 10 минут, тіркелусіз. Ал бұрыс етістіктерді жаттамай, бірден әңгімеде қолданғыңыз келсе — онлайн ағылшын тіліне келіңіз.


