Ағылшын тіліндегі бұрыс етістіктер: аудармасы бар кесте

Бұрыс етістіктер — өткен шақ пен үшінші формасын -ed арқылы емес, өзінше жасайтын етістіктер: go — went — gone, see — saw — seen, buy — bought — bought. Ағылшын тілінде олар екі жүзге жуық, бірақ жанды сөйлеуде үнемі жүзге жуығы кездеседі — төмендегі кестеде дәл солар аудармасымен және үш формасымен жиналған.

Етістіктің үш формасы деген не

Әр ағылшын етістігінің үш негізгі формасы бар:

1. Infinitive — бастапқы форма: go, see, write. Онымен осы шақ және will арқылы келер шақ құралады.
2. Past Simple — екінші форма, жай өткен шақ: went, saw, wrote. I went home.
3. Past Participle — үшінші форма, өткен шақ есімшесі: gone, seen, written. Ол Present Perfect шағында (I have seen) және ырықсыз етісте (It was written) керек.

Дұрыс етістіктердің екінші және үшінші формалары бірдей және -ed жалғауымен аяқталады: work — worked — worked. Бұрыс етістіктердікін жаттап алу керек. Екінші форманы қалай қолдану керегі «Past Simple: ережелер, мысалдар, жаттығулар» мақаласында, ал үшіншісі «Present Perfect» мақаласында толық талданған.

Аудармасы бар бұрыс етістіктер кестесі

Етістіктер әліпби бойынша берілген. Етістіктің қиғаш сызық арқылы екі формасы болса, екеуі де дұрыс: біріншісі — британдық, екіншісі американдық ағылшын тілінде жиірек кездеседі.

read етістігіне назар аударыңыз: үш формасы да бірдей жазылады, бірақ әртүрлі айтылады — осы шақта [riːd], ал өткен шақ пен үшінші формада [red].

Бұрыс етістіктердің топтары: үлгі бойынша үйрену оңайырақ

Жүз етістікті қатарынан ешкім жаттай алмайды. Есесіне оларды төрт топқа бөлуге болады — әр топтың ішінде формалар ұқсас өзгереді.

Үш формасы да бірдей (A — A — A)

cut — cut — cut, put — put — put, cost, hit, hurt, let, set, shut, bet. Ең жеңіл топ: бір сөзді жаттасаңыз — үш формасын да білесіз. Шақты маркерлер мен мәтінмән көрсетеді: I cut my finger yesterday.

Екінші және үшінші формалары бірдей (A — B — B)

Ең үлкен топ: buy — bought — bought, bring — brought, think — thought, teach — taught, catch — caught, fight — fought. Оның ішінде «отбасылар» бар: -ought / -aught тобы (bought, brought, thought, taught, caught, fought), -ent тобы (send — sent, spend — spent, lend — lent, bend — bent), -ept және -elt тобы (sleep — slept, keep — kept, feel — felt).

Бірінші және үшінші формалары бірдей (A — B — A)

Өте шағын топ: come — came — come, become — became — become, run — ran — run.

Үш формасы да әртүрлі (A — B — C)

Ең жиі қателесетін топ. Онда да үлгілер бар:

• i — a — u: begin — began — begun, drink — drank — drunk, sing — sang — sung, swim — swam — swum, ring — rang — rung, sink — sank — sunk.
• үшінші формасы -en жалғауымен: take — took — taken, write — wrote — written, eat — ate — eaten, give — gave — given, speak — spoke — spoken, break — broke — broken, choose — chose — chosen, forget — forgot — forgotten.
• үшінші формасы -own жалғауымен: know — knew — known, grow — grew — grown, throw — threw — thrown, blow — blew — blown, fly — flew — flown.

Бұрыс етістіктерді қалай тез жаттауға болады

• Бір кеште 100 емес, күніне 10 етістіктен. Бір аптадан кейін алғашқы онын қайталаңыз, екі аптадан кейін — тағы. Қысқа әрі жиі қайталау бір марафоннан жақсы нәтиже береді.
• Бағанмен емес, сөйлем ішінде. Yesterday I went to the cinema and saw a great film сөйлемі go — went — gone, see — saw — seen дегеннен жақсы есте қалады.
• Дауыстап. Формалар құлаққа үйреншікті естілуі керек: thought, brought, caught қағазда оңай шатасады, ал естігенде — жоқ.
• Алдымен ең жиілері. be, have, do, go, get, make, say, see, come, take етістіктері өткен туралы әр әңгімеде кездеседі. Солардан бастаңыз.
• Әңгімеде. Етістікті ойланбай айтқанда ғана ол жатталды деуге болады. Мұны тек тәжірибе береді: айтып беру, жауап беру, пікірталасу.

JUST SPEAK IT онлайн курстарында бұл үшін өз платформамыз бар: онда бұрыс етістіктер тізімі мен төрт режимді сөз жаттықтырғышы кірістірілген, ал оқытушымен сабақта жатталған нәрсе бірден сөйлеуге көшеді. Бетпе-бет оқу ыңғайлы болса — Алматыдағы филиалдардағы ағылшын тілі курстары.

Жиі кездесетін қателер

lie — lay — lain («жату») мен lay — laid — laid («қою») жұбын тіл иелерінің өзі де шатастырады. Мағынасы бойынша есте сақтаңыз: өзіміз жатсақ — lie, бір нәрсені қойсақ — lay.

Өзіңізді тексеріңіз

1. Екінші және үшінші формаларын жазыңыз.

1. take
2. write
3. buy
4. begin
5. know
6. put
7. teach
8. choose

2. Етістікті керекті формаға қойыңыз.

1. Yesterday I (lose) my keys.
2. Have you ever (eat) horse meat?
3. She (teach) English for ten years before she moved.
4. We (meet) at the café last Friday.
5. The film has already (begin).
6. Who (break) the window?

Қысқаша

• Бұрыс етістіктер екінші және үшінші формаларын -ed арқылы жасамайды.
• Екінші форма — Past Simple үшін, үшіншісі — Present Perfect пен ырықсыз етіс үшін.
• Сөйлеуде жүзге жуық етістік керек, ең жиі қолданылатын оннан бастаңыз.
• Бағанмен емес, үлгі бойынша топтап және сөйлем ішінде жаттаңыз.

Қай деңгейден бастау керегін және бұл тақырып қазір сізге керек пе екенін білгіңіз келе ме? Деңгейді анықтайтын тегін тесттен өтіңіз — шамамен 10 минут, тіркелусіз. Ал бұрыс етістіктерді жаттамай, бірден әңгімеде қолданғыңыз келсе — онлайн ағылшын тіліне келіңіз.