Ағылшын тіліндегі қыстырма сөздер: аудармасы мен мысалдары бар тізім
Қыстырма сөздер (linking words, discourse markers) — however, actually, by the way, first of all сияқты сөздер мен қысқа тіркестер. Олар ойларды өзара байланыстырып, сөйлеушінің көзқарасын көрсетеді. Сөйлемнің грамматикасын өзгертпейді, бірақ оларсыз сөйлеу бөлек-бөлек сөйлемдердің жиынтығы сияқты естіледі.
Салыстырыңыз:
- The course is expensive. It’s worth it.
- The course is expensive. However, it’s worth it.
Екінші нұсқада екі ойдың қалай байланысқаны бірден түсінікті. IELTS пен басқа емтихандарда Coherence and Cohesion — сөйлеудің байланыстылығы критерийі бойынша балл дәл осы үшін қойылады.
Пікірді қалай білдіруге болады
| Сөз немесе тіркес | Аударма | Мысал |
|---|---|---|
| In my opinion | менің ойымша | In my opinion, grammar is less important than speaking. |
| Personally | жеке өзім | Personally, I prefer evening classes. |
| To be honest / Honestly | шынымды айтсам | To be honest, I didn’t like the film. |
| Frankly | ашығын айтқанда | Frankly, the price is too high. |
| As far as I know | менің білуімше | As far as I know, the shop closes at eight. |
| I think / I believe | ойлаймын / санаймын | I believe practice matters more than rules. |
Ойды қалай толықтыруға болады
| Сөз немесе тіркес | Аударма | Мысал |
|---|---|---|
| Also | сондай-ақ | I speak English. I also speak Kazakh. |
| Moreover / Furthermore | оның үстіне, сонымен қатар (ресми) | The flat is cheap. Moreover, it’s close to the metro. |
| In addition | бұған қоса | In addition, students get free access to the club. |
| Besides | оның үстіне (ауызекі) | I’m too tired to go out. Besides, it’s raining. |
| What’s more | оның үстіне, тіпті | It’s fast. What’s more, it’s free. |
Қарсы ойды қалай білдіруге болады
| Сөз немесе тіркес | Аударма | Мысал |
|---|---|---|
| However | алайда | I wanted to come. However, I was ill. |
| But | бірақ | It’s small but cosy. |
| On the other hand | екінші жағынан | Online is convenient. On the other hand, some people need a classroom. |
| Nevertheless | соған қарамастан | It was difficult. Nevertheless, we finished on time. |
| Although / Even though | дегенмен | Although it was late, we kept talking. |
| Actually | шын мәнінде | I thought he was Russian. Actually, he’s from Kazakhstan. |
Назар аударыңыз: actually «актуально» (өзекті) дегенді емес, «шын мәнінде» дегенді білдіреді, көбіне «күткендей емес» деген реңкпен. «Актуальный, өзекті» ағылшынша — relevant немесе current.
Себеп пен салдарды қалай көрсетуге болады
| Сөз немесе тіркес | Аударма | Мысал |
|---|---|---|
| Because / Because of | себебі / ...салдарынан | We stayed home because of the rain. |
| So | сондықтан | I was tired, so I went to bed early. |
| Therefore | демек (ресми) | The data is incomplete. Therefore, we can’t draw conclusions. |
| As a result | нәтижесінде | He practised every day. As a result, his speaking improved. |
| That’s why | міне, сондықтан | I love travelling. That’s why I’m learning English. |
Әңгімені қалай ретімен құруға болады
| Сөз немесе тіркес | Аударма |
|---|---|
| First of all / Firstly / To begin with | ең алдымен, біріншіден, бастау үшін |
| Secondly | екіншіден |
| Then / Next / After that | содан кейін, әрі қарай, бұдан кейін |
| Finally / Lastly | соңында, ең соңында |
| In the end | ақыр соңында (ұзақ процестен кейін) |
First of all, choose your level. Then find a group that fits your schedule. Finally, come to a trial lesson.
finally мен at last сөздерін шатастырмаңыз: finally — «қорытындылай келе» немесе «ұзақ күткеннен кейін ақыры», at last — тек эмоциялы «ақыры!». Тармақтарды санағанда finally керек.
Мысалды қалай келтіріп, нақтылауға болады
| Сөз немесе тіркес | Аударма | Мысал |
|---|---|---|
| For example / For instance | мысалы | Some words are hard to pronounce, for example “thorough”. |
| Such as | сияқты | I like sports such as tennis and swimming. |
| In other words | басқаша айтқанда | He’s economical — in other words, he doesn’t like spending money. |
| That is (i.e.) | яғни | Come early, that is, before nine. |
Қалай қорытынды жасауға болады
| Сөз немесе тіркес | Аударма |
|---|---|
| In conclusion | қорытындылай келе (эссе, баяндама) |
| To sum up | түйіндей келе |
| All in all / Overall | жалпы алғанда |
| Anyway | қалай болғанда да; жарайды (тақырыпқа оралғанда) |
Сөйлеуді жанды ететін ауызекі сөздер
Күнделікті сөйлеуде тіл иелері қысқа қыстырмаларды үнемі қолданады. Оларда үлкен мағына жоқ, бірақ ойлануға уақыт береді және әңгімені табиғи етеді.
| Сөз немесе тіркес | Қашан айтылады |
|---|---|
| By the way | айтпақшы — тақырыпты өзгерткенде |
| Well… | енді… — жауапты бастағанда немесе ойланғанда |
| You know | білесіз бе — әңгімелесушіні әңгімеге тартқанда |
| I mean | яғни, айтайын дегенім — айтылғанды нақтылағанда |
| Anyway | жалпы, жарайды — басты ойға оралғанда |
| Basically | негізі, қысқасы |
| Of course | әрине |
| Luckily / Unfortunately | бақытымызға қарай / өкінішке қарай |
Well, I’m not sure. I mean, it’s a good idea, but, you know, we don’t have much time. Anyway, let’s try.
Үтір және сөйлемдегі орны
- Сөйлемнің басында қыстырма сөз үтірмен бөлінеді: However, it was too late.
- Ортасында — екі жағынан: The course, however, was too short.
- However екі сөйлемді өзі жалғай алмайды. Болмайды: It was late, however we continued. Дұрысы: It was late. However, we continued. немесе It was late; however, we continued. Ал but бір сөйлемнің бөліктерін жалғайды: It was late, but we continued.
- Although — қыстырма сөз емес, жалғаулық: одан кейін тұтас сөйлем келеді, ал үтір сол бөліктің соңына қойылады: Although it was late, we continued.
Ресми және ауызекі
Бір ойды әртүрлі регистрде жеткізуге болады:
| Ауызекі сөйлеу | Жазба, эссе, іскерлік хат алмасу |
|---|---|
| but, though | however, nevertheless |
| so | therefore, consequently |
| also, plus | moreover, furthermore, in addition |
| anyway | in any case |
| I think | in my view, it could be argued that |
Әңгімеде moreover тым кітаби естіледі, ал IELTS эссесінде ауызекі plus бағаны төмендетеді. Жағдайға қарай таңдаңыз.
Жиі кездесетін қателер
| Қате | Дұрыс | Неге |
|---|---|---|
| It was cold, however we went out. | It was cold. However, we went out. | however сөйлемдерді жалғамайды |
| On my opinion… | In my opinion… | in предлогы керек |
| Although it was late, but we stayed. | Although it was late, we stayed. | although мен but бірге қойылмайды |
| At last, I want to thank you. | Finally, I want to thank you. | тізімде — finally |
| This topic is very actual. | This topic is very relevant. | actual ≠ «актуальный» (өзекті) |
| Moreover in every sentence | Кезектестіріп қолданыңыз: also, in addition, besides | бір сөздің қайталана беруі табиғи естілмейді |
Өзіңізді тексеріңіз
Сәйкес сөзді қойыңыз: however, so, for example, moreover, by the way, in my opinion.
- I missed the bus, ___ I was late for the lesson.
- ___, online lessons are as effective as offline ones.
- The flat is spacious. ___, it has a great view.
- Many words come from French, ___ “menu” and “café”.
- I’d love to come. ___, I’m busy on Saturday.
- ___, have you seen Aidar lately?
Жауаптар
1 — so; 2 — In my opinion; 3 — Moreover; 4 — for example; 5 — However; 6 — By the way.
Қалай есте сақтауға болады
Бүкіл тізімді бірден жаттауға тырыспаңыз. Әр топтан екі-үш сөзден алып, бір апта бойы сөйлегенде және хабарлама жазғанда қолданып жүріңіз — үйреншікті болғанша. Қыстырма сөздер әңгімеде жақсы бекиді: мысалы, Speaking Club (сөйлесу клубы) кездесулерінде — онда жаттығу жазу емес, сөйлеу басты.
Емтиханға дайындалып жүрсеңіз, сөйлеудің байланыстылығы жеке бағаланады. Толығырақ — «IELTS деген не?» мақаласында және IELTS-ке дайындық бетінде. Ал өз деңгейіңізді тегін тестте тексере аласыз.
