Ағылшын тілінің деңгейлері: A1, A2, B1, B2, C1 және C2 нені білдіреді

Ағылшын тілі — әлемдегі ең кең таралған тілдердің бірі. Ол көптеген елде негізгі қатынас құралы саналады және халықаралық бизнесте, білім беруде, мәдениетте елеулі рөл атқарады. Ағылшын тілін меңгеру жаңа мүмкіндіктер ашып, әлемнің түкпір-түкпіріндегі адамдармен сөйлесуге жол береді.

Дегенмен тіл үйрену кейде шатасқан процеске айналады: қай жерде тұрғаныңыз да, әрі қарай қайда жылжу керегі де түсініксіз. Деңгейлер дәл осы үшін ойлап табылған — олар прогресіңізді бағалауға, қолайлы бағдарлама таңдауға және келесі кезекте нені меңгеру керегін түсінуге көмектеседі.

CEFR жүйесі

Тілді меңгеру деңгейін бағалайтын жүйе бірнешеу, бірақ ең кең тарағаны — CEFR (Тілдік құзыреттердің жалпыеуропалық шкаласы). Ол бойынша барлық деңгей үш топқа бөлінеді:

• Базалық — A1 және A2
• Орта — B1 және B2
• Жоғары — C1 және C2

Базалық деңгейде негіздер меңгеріледі: әліпби, айтылу, қарапайым грамматика және алғашқы сөздік қор. Адам қарапайым сөйлемдер құрауды, сұрақ қоюды және өзі туралы айтуды үйренеді. Бұл — нөлден бастайтындарға арналған деңгей.

Орта деңгейде сөздік қор айтарлықтай өседі, күрделі грамматикалық құрылымдар қосылады. Адам күнделікті тақырыптарда сөйлеседі, күрделі емес мәтіндерді оқиды және ағылшынша фильмдерді көп қиындықсыз көреді.

Жоғары деңгейде еркіндік пайда болады: ойды шектеусіз дерлік жеткізуге, күрделі мәтіндерді оқуға, фильмдерді субтитрсіз көруге болады.

Әр деңгей уақыт пен тұрақты практиканы қажет етеді. Оқу, аудио мен бейне, ауызекі сөйлеу жаттығулары — мұның бәрі алға жылжытады.

A1 — Бастапқы (Beginner)

A1 — іргетас. Бұл деңгейде адам күнделікті жағдайларға арналған қарапайым тіркестерді түсініп, қолданады: өзін таныстыра алады, уақыт немесе орын туралы сұрай алады, көмек сұрап, қарапайым нұсқау бере алады. Құрылымдар ең қарапайым.

Мұнда грамматика мен лексика ең аз көлемде: ең жиі қолданылатын етістіктер, заттар мен сипаттамалар. Жай осы шақ, сұраулы және болымсыз формалар меңгеріледі.

Бұл деңгейде не дамиды:

• Тыңдалым мен оқылым — қарапайым ағылшын тіліндегі қысқа мәтіндер мен диалогтардың негізгі мазмұнын түсіну, күрделі емес нұсқауларды тану.
• Сөйлеу — қарапайым сұрақтар қойып, оларға жауап беру, өз қажеттілігін айту, өзін және айналасын сипаттау.
• Айтылу — дыбыстарды дәл айтуға басынан бастап ұмтылған жөн, кейін қайта үйрену қиынырақ.

A1 — бастапқы нүкте. Оны меңгерген соң әрі қарай жылжуға болады.

A2 — Қарапайым (Elementary)

A2 деңгейінде адам қарапайым тақырыптарда сөйлесуге жететін базалық білім мен дағдыны меңгерген.

Деңгейдің басты белгісі — негізгі грамматикалық құрылымдарды қолдана білу. Адам қарапайым сөйлемдер құрайды, есімдіктер мен үстеулерді қолданады, үш негізгі шақты (осы, өткен, келер) ажыратады және өткен оқиғалар, қазіргі істер немесе жоспарлар туралы айта алады.

Әртүрлі материалмен жұмыс істеу мүмкіндігі пайда болады: отбасы, жұмыс, хобби, тамақ туралы әңгімелесу; сөздіктің көмегімен сөздік қорды кеңейту; күрделі емес жазбаларды тыңдап, негізгі мазмұнын түсіну.

A2 деңгейінде таныс тақырыптардағы қарапайым диалогтар қолжетімді: өзі, отбасы, жұмыс пен оқу туралы сұрақтар, өз қалауы туралы әңгіме. Қиын жағдайдан шығудың тәсілдері де пайда болады — қайталауды немесе тағы бір рет түсіндіруді сұрау.

A2 — келесі қадамға негіз: одан кейін күрделірек грамматика мен мәтіндерге кірісуге болады.

B1 — Табалдырық (Pre-Intermediate / Intermediate)

B1 деңгейінде адам грамматика мен сөздік қордың негіздерін ойын еркінірек жеткізетіндей меңгерген.

Деңгейдің басты міндеті — коммуникативтік дағдыларды кеңейту, яғни үйренгенін жанды әңгімеде қолдану. Негізгі дағды — күнделікті тақырыптарда әңгімені жалғастыра білу: жұмыс, отбасы, хобби.

Мұнда өткен оқиғалар мен жоспарлар туралы айту үшін етістіктің әртүрлі шақтары белсенді қолданылады, күрделірек құрылымдар меңгеріледі — мысалы, төлеу сөз. Сөздік қор өседі, тұрақты тіркестер қосылады.

Маңызды бөлігі — оқылым мен жазылым: күрделі емес мәтіннің негізгі ойын түсініп, одан нақты деректерді алу, қысқа шығармалар мен хаттар жазу.

Бұл деңгейде сөйлесу клубтары мен тіл иелерімен сөйлесу ерекше пайдалы: жанды практикасыз B1 оңай тұралап қалады.

B2 — Орта (Upper-Intermediate)

B2 — негізгі кезеңдердің бірі. Грамматика мен сөз білімі әртүрлі тақырыптарды еркін талқылауға және тіл иелерінің сөзінің едәуір бөлігін түсінуге жетеді.

Бұл деңгейдегі жұмыстың негізгі бағыттары:

• Сөздік қор. Жаңа сөздер мен тіркестер контекстте үйреніліп, бірден жазылым мен сөйлеуде қолданылады.
• Грамматика. Күрделірек формалар меңгеріледі — мысалы, Present Perfect Continuous және шартты сөйлемдердің барлық түрі (Zero, First, Second, Third Conditional).
• Тыңдалым. Шынайы материалдар қолданылады: сұхбаттар, әңгімелер, жаңалықтар. Бұл әртүрлі интонация мен сөйлеу қарқынын қабылдауға жаттықтырады.
• Жазылым. Шығармалар, есептер, іскерлік хат алмасу — құрылымдардың дәлдігі мен ойдың анықтығына назар аудара отырып.
• Көпшілік алдында сөйлеу. Пікірталастар мен шағын баяндамалар дәлелдей білуді және өзін сенімді ұстауды дамытады.

B2 — ағылшын тілі нақты өмірде жұмыс істей бастайтын деңгей: күнделікті сөйлесуден бастап жұмыс хаттарына дейін.

C1 — Жоғары (Advanced)

C1 деңгейінде адамның сөздік қоры кең және ол әртүрлі тақырыптағы күрделі мәтіндерді түсінеді. Ой түрлі грамматикалық құрылымдар арқылы анық әрі жүйелі жеткізіледі.

Көбіне мамандану дәл осы жерден басталады: заң, іскерлік, медициналық ағылшын тілі. Таңдалған саланың терминологиясы меңгеріледі.

Негізгі назар — оқылым мен жазылымға: баспасөз, ғылыми жарияланымдар, көркем әдебиет. Ауызша сөйлеуде — талқылауларға қатысу, таныстырылымдар мен баяндамалар, өз ұстанымын дәлелдей білу.

Фильмдер мен сериалдарды түпнұсқада көру жақсы нәтиже береді: ол тыңдап түсінуді, интонация мен мәдени контексті ұғынуды дамытады.

C1 халықаралық мүмкіндіктер ашады: бұл деңгеймен жұмыс тілі ағылшын тілі болатын ортада қызмет істеуге болады.

C2 — Жетік меңгеру (Proficiency)

C2 — шкаладағы ең жоғары саты. Адам еркін сөйлеп қана қоймай, күрделі тақырыптар мен тұжырымдамаларды толық түсінеді.

Бұл деңгейде күрделі мәтіндер, соның ішінде ғылыми еңбектер мен көркем әдебиет айтарлықтай қиындықсыз оқылады. Сөйлеу дәл әрі табиғи, құрылымдары алуан түрлі, сөздік қоры мол. Ауызекі лексика мен тұрақты тіркестерді еркін қолдану пайда болады — дәл осы тіл иелерімен табиғи сөйлесуге мүмкіндік береді.

C2 деңгейіне жету көп уақыт пен жүйелі еңбекті қажет етеді: үнемі оқу, материалдарды түпнұсқада көру, тіл иелерімен сөйлесу.

Мұндай деңгей халықаралық компаниялар мен академиялық ортада мансап құруға, сондай-ақ шетелде оқуға және тағылымдамадан өтуге жол ашады.

Есте сақтаңыз: деңгейді ұстап тұру керек. Тұрақты практикасыз ол бір кезде оған жеткендердің өзінде де төмендейді.

Деңгейіңізді қалай анықтауға болады

Бірнеше тәсіл бар.

Тесттен өту. Интернетте деңгейді анықтайтын тест көп. Нәтижесі әрдайым дәл бола бермейді, бірақ жалпы түсінік береді және қолайлы бағдарлама таңдауға көмектеседі. Біздің сайтта деңгейді анықтайтын тегін тест бар — 10 минутта CEFR шкаласы бойынша нәтиже мен топ туралы ұсыныс аласыз.

Өзіңізді шынайы бағалау. Өзіңізге бірнеше сұрақ қойыңыз: қаншалықты еркін сөйлейсіз? Ойыңызды ұзақ кідіріссіз жеткізе аласыз ба? Мәтіндерді оқып, түсіну оңай ма? Жауаптар шамамен дұрыс бағдар береді.

Шкаламен салыстыру. Еуропа Кеңесі A1-ден C2-ге дейінгі алты деңгейді сипаттаған, сол сипаттамалар бойынша қай деңгейде екеніңізді анықтауға болады.

Қай тәсілді қолдансаңыз да, есте сақтаңыз: деңгей бір орында тұрмайды. Ол уақыт өте келе екі жаққа да өзгереді, сондықтан анда-санда өзіңізді тексеріп тұрған пайдалы.

Бір деңгейден келесісіне қалай өтуге болады

Бастапқы нүктені анықтаңыз. Қазіргі деңгейіңізді тест немесе оқытушымен әңгіме арқылы анықтаңыз. Бұл күшті және әлсіз тұстарыңызды көрсетеді, сабақ жоспары солардан құралады.

Тұрақты жаттығыңыз. Оқу, ағылшынша аудиожазбалар мен музыка, субтитрсіз фильмдер — мұның бәрі тыңдап түсінуді дамытып, сөздік қорды толықтырады. Тілді тек сабақта емес, күнделікті өмірде де қолдану маңызды.

Оқытушымен оқыңыз. Ол деңгейіңізге сай материал таңдап, жиі кездесетін қақпандарды айналып өтуге көмектеседі және ақсап тұрған тұсты — грамматиканы, жазылымды немесе сөйлеуді — жақсартады.

Өз бетіңізше жұмыс істеңіз. Қосымшалар, сөздіктер, грамматика анықтамалықтары — жақсы толықтыру. Күн сайын аз-аздан жаңа сөз үйрену анда-санда көп сөз жаттаудан тиімдірек.

Ынтаңызды сақтаңыз. Қол жеткізуге болатын мақсаттар қойып, әр өткен кезеңді атап өтіңіз. Тіл — спринт емес, ұзақ қашықтық.

Ағылшын тілін меңгеру деңгейі — түпкі мақсат емес, қазір қай жерде екеніңізді және әрі қарай қайда бару керегін түсінудің тәсілі.